Artsen zonder Grenzen - Doorbraak voor tbc

Fotocredits: Giorgos Moutafis
Fotocredits: Giorgos Moutafis

Artsen zonder Grenzen droomt van een nieuwe, baanbrekende behandeling tegen multiresistente tuberculose (MDR-TB). Een nieuwe, minder giftige en kortere medicijnkuur die leidt tot een effectievere en menswaardigere behandeling. Omdat recent nieuwe medicijnen op de markt zijn gekomen is dit voor Artsen zonder Grenzen hét moment om multiresistente tuberculose aan te pakken. In 2013 ontving Artsen zonder Grenzen 6,8 miljoen euro uit het Droomfonds van de Postcode Loterij om een nieuwe medicijnkuur te ontwikkelen.

Achtergrond

Tuberculose (tbc) is een van de besmettelijkste en dodelijkste ziekten ter wereld. De ziekte verspreidt zich door de lucht en maakt nog steeds vele slachtoffers. Per jaar sterven 1,5 miljoen mensen aan de ziekte. Nieuwe vormen van tbc, zoals multiresistente tbc die niet met de standaardmedicijnen kunnen worden behandeld, ontwikkelen zich in een verontrustend tempo. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie raakten in 2014 wereldwijd 480.000 mensen besmet met deze ziekte. Zonder een goede diagnose worden patiënten met multiresistente tbc aan gezien voor patiënten met reguliere tbc. Ze krijgen – zonder resultaat – de standaardbehandeling en blijven de resistente variant verspreiden.

Op dit moment bestaat de enige behandeling tegen multiresistente tbc uit medicijnkuren die zijn samengesteld uit oude medicijnen. Deze kuren duren twee jaar, met daarin acht maanden van pijnlijke injecties en meer dan twintig pillen per dag. De medicijnen hebben afschuwelijke bijwerkingen. Naast een allesoverheersende misselijkheid, overgeven en huiduitslag veroorzaken de medicijnen doofheid, nierfalen en psychosen. Het succespercentage is slechts vijftig tot zestig procent. Een minder mensonterende behandeling zorgt ervoor dat meer patiënten in staat zijn om de kuur voltooien, waardoor de behandeling succesvoller is en er vervolgens minder nieuwe mensen besmet worden. Dat is precies wat Artsen zonder Grenzen wil bereiken.

Aanpak

Met de bijdrage uit het Droomfonds van de Postcode Loterij zet Artsen zonder Grenzen onder andere een wetenschappelijk testtraject in Oezbekistan en Swaziland op, waarbij nieuwe medicijnen worden gecombineerd met de beste bestaande medicatie om te komen tot een betere behandelmethode tegen multiresistente tbc. Daarnaast is Artsen zonder Grenzen een pleitbezorgingstraject gestart om ervoor te zorgen dat onder meer farmaceutische partijen en ministeries van volksgezondheid het project ondersteunen. Deze partijen zijn van essentieel belang om de nieuwe succesvolle medicijnkuren in te voeren.

Stand van zaken

De ontwikkeling van het onderzoeksprotocol is bijna afgerond en Artsen zonder Grenzen heeft samenwerkingsafspraken gemaakt met een aantal belangrijke partners, waaronder de overheid van Oezbekistan. In mei 2014 bood voormalig MDR-TB patiënte Phumeza Tisile het Drug Resistant TB Manifesto van Artsen zonder Grenzen aan tijdens de jaarvergadering van de Wereldgezondheidsorganisatie. De meer dan 55.000 ondertekenaars van het manifest steunden de stelling dat de huidige behandelwijze onacceptabel is, en deden een oproep aan regeringen, donoren, farmaceutische bedrijven en beleidsmakers om hier verandering in te brengen. Een film om meer bekendheid te geven aan het onderwerp (‘The Final Frontier’) is sinds oktober 2013 te zien op het internet.

In Oezbekistan wordt alles gereed gemaakt om te kunnen starten met het nieuwe behandeltraject: nieuwe teamleden zijn aangenomen en medische staf wordt getraind. De testlocaties worden gereedgemaakt; er is een laboratorium ingericht en medicijnen zijn besteld. In Swaziland is Artsen zonder Grenzen in gesprek met het ministerie van Volksgezondheid over het mogelijk starten van klinisch onderzoek naar veel betere behandelmogelijkheden voor resistente tuberculose. De voorstellen zullen eerst door de overheid beoordeeld worden op patiëntveiligheid en ethische afwegingen. Daarnaast gaat de organisatie door met het ondersteunen van de bestaande behandelingen tegen tuberculose in Swaziland.