Reactie artikel Follow the Money dd. 23 feb. ‘19

Wij betreuren de inhoud van het artikel dat zaterdag 23 februari is gepubliceerd door Follow the Money. Wij herkennen ons niet in het beeld dat geschetst wordt van de wijze waarop de Postcode Loterij werkt en hoe de besluitvorming verloopt rond de schenkingen aan de goede doelen. Meer in het bijzonder aan Stichting DOEN, het verdeelfonds van de loterij, waar ook een deel van de schenkingen vanuit de loterij naar toegaat. De financiële bijdrage van de Postcode Loterij aan de ruim 100 goededoelen organisaties voor een groene, rechtvaardige wereld, waaronder aan Stichting DOEN, wordt op basis van een zorgvuldige procedure jaarlijks goedgekeurd door een onafhankelijke Raad van Commissarissen.

Innovaties op de energiemarkt

Stichting DOEN heeft van de Postcode Loterij in 2011 een grote bijdrage ontvangen voor de oprichting van een 100% groen energiebedrijf, Qurrent.

Qurrent is opgericht met een ideaal: dat in 2030 Nederland volledig draait op 100% groene energie. Dit vernieuwende bedrijf wil energieverbruik in huis 100% duurzaam maken, energie besparen stimuleren en ervoor zorgen dat alle energie lokaal en 100% duurzaam wordt opgewekt. Het ontbrak, zeker in die tijd, in de energiemarkt aan partijen die (lokale) groene energieopwekking gekoppeld aan energiebesparing mogelijk maakten, in nauwe samenwerking met hun klanten.

Om de energietransitie te versnellen steunt Stichting DOEN verder meer dan 30 duurzame energie- initiatieven en bedrijven alleen al in Nederland. Zo heeft DOEN de start mede mogelijk gemaakt van The New Motion (overgenomen door Shell) en Orange Gas (overgenomen door Meewind). DOEN heeft ook de ontwikkeling mogelijk gemaakt van Nederland Isoleert dat overgenomen is door Essent.

Martijn van Klaveren, woordvoerder Nationale Postcode Loterij: “De Postcode Loterij heeft met haar schenking aan Stichting DOEN het gebruik van 100% groene energie willen stimuleren. En dat is hard nodig. Nederland steunt de fossiele industrie met 7,6 miljard euro per jaar (bron: Overseas Development Institute en Climate Action Network Europe). Tegelijkertijd is Nederland wat betreft het gebruik van groene energie op Luxemburg na de slechtste van Europa. Qurrent heeft er met hulp van Stichting DOEN hard aan getrokken om in een drukke markt een plek te veroveren en heeft met 120.000 klanten laten zien dat veel Nederlanders groene energie willen afnemen. Al 5 jaar is Qurrent door de Consumentenbond uitgeroepen tot meest groene energieleverancier. Inmiddels is Qurrent verkocht aan Greenchoice. Door deze samenbundeling van groene energiebedrijven kan de groep mensen die groene energie afneemt uitgroeien tot een stevige speler in de markt die een belangrijke bijdrage levert aan verbetering van ons leefklimaat. De Postcode Loterij beschouwt daarom dit project als een succes.”

Het artikel doet het voorkomen alsof de directie-voorzitter van de Postcode Loterij, Boudewijn Poelmann, een belang zou hebben gehad bij de sponsorovereenkomst die Feyenoord indertijd sloot met Qurrent. Feyenoord had uiteraard de mogelijkheid om ook voor andere partijen te kiezen. Van Klaveren: “Wij hebben uitgelegd hoe het is gegaan; Boudewijn Poelmann zag een kans voor Qurrent om een grote stap te maken in naamsbekendheid. Hij heeft Qurrent daarop geattendeerd. Bij de gesprekken en de besluitvorming over een mogelijke overeenkomst was hij niet aanwezig.”

Postcode Loterij en Stichting DOEN

Stichting DOEN is het verdeelfonds van de loterij en ondersteunt duurzame, sociale of culturele initiatieven van ondernemende mensen. Dat kan in de vorm van een subsidie, lening of participatie. DOEN is ooit opgezet om het ook voor kleinere en nieuwe organisaties mogelijk te maken een bijdrage aan te vragen bij de Postcode Loterij, BankGiro Loterij en VriendenLoterij. Voor de behandeling daarvan is bij de loterijen geen tijd en de loterijen willen daarin niet zelf expertise opbouwen. Dat hadden de loterijen wel kunnen doen en kan nog altijd maar het zou afleiden van haar hoofdtaak.

Er is uiteindelijk voor gekozen om er een aparte stichting voor op te zetten. Om die taak goed en efficiënt te kunnen uitvoeren en de organisatie van de loterij niet te belasten is er ook voor gekozen om DOEN ‘apart te zetten’ met een eigen bestuur en Raad van Toezicht. En uiteraard functioneert DOEN daarbij binnen de door de loterij aangegeven kaders. Zo gaat dat al bijna 30 jaar (!).

Vanuit dat perspectief is het niet meer dan logisch dat twee directieleden van de Goede Doelen Loterijen als toehoorder bij de vergaderingen van de Raad van Toezicht van Stichting DOEN zijn. De Loterijen leren daarmee mogelijk toekomstige beneficiënten kennen en kunnen kennis en ervaring delen.

Eerdere onderzoeken

Het artikel wekt de suggestie dat besluitvorming bij de Postcode Loterij en Stichting DOEN niet juist verloopt. Hiervan is geen sprake. Met enige regelmaat wordt bekeken of deze opzet goed functioneert. Ook door externe bureaus is dat in het verleden gedaan. Drie onafhankelijke onderzoeken van Andersson Elffers Felix (1993), Deloitte & Touche (2000) en Allen&Overy (2014) hebben dit steeds bevestigd.

Heldere keuze voor deelnemer

De journalisten vragen zich af op welke wijze rekening wordt gehouden met de deelnemer bij het besluiten over schenkingen aan goede doelen. De Postcode Loterij steunt op dit moment 103 goede doelen met een jaarlijkse vaste bijdrage. Die organisaties richten zich op ontwikkelingssamenwerking, mensenrechten, natuurbescherming, dierenbescherming, klimaat en milieu en sociale cohesie in Nederland. Draagvlak in de samenleving is voor ons een van de belangrijke criteria om een goed doel te steunen.

Waar het om gezondheid en welzijn gaat, kan de loterijdeelnemer terecht bij de VriendenLoterij, voor culturele instellingen bij de BankGiro Loterij. Bij deze twee loterijen kan de deelnemer zelf kiezen naar welk goed doel zijn bijdrage gaat. Honderdduizenden deelnemers doen dit. Iedere maand weer. Bij de Vriendenloterij kiest inmiddels al 70% van de deelnemers zelf waar het geld naartoe moet.

Brancheorganisatie Goede Doelen Nederland liet recent weten aan de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid: “Rechtstreekse zeggenschap van deelnemers aan de loterijen of meer publieke verantwoording over de afdrachten is ons inziens niet nodig. De goededoelenloterijen zijn zeer wel in staat daar een eigen afweging te maken. Bovendien maakt de burger al een keuze uit het diverse aanbod van goededoelenloterijen met elk een eigen specifiek beneficiantenbeleid….“.